Forse daling van de dekkingsgraad in het derde kwartaal
De dekkingsgraad van SPEO is per eind september uitgekomen op 87%. Dit betekent dat het fonds inmiddels fors achterloopt bij het herstelplan, waarin gerekend wordt met een dekkingsgraad van 97% per eind 2011. Indien de financiële positie van het fonds zich de komende maanden niet verbetert zijn aanvullende maatregelen onvermijdelijk.
Waarom is de dekkingsgraad zo sterk gedaald?
De sterke daling van de dekkingsgraad is een direct gevolg van de onrust op de financiële markten. Daarbij zijn zowel de rente als de aandelenbeurzen fors onder druk komen te staan.
- Daling van de rente: in de zomermaanden is er ernstige twijfel ontstaan over de financiële positie van Griekenland. Hoewel de Europese leiders op 21 juli hierover een akkoord hebben gesloten is er de afgelopen maanden ernstig twijfel gerezen of deze maatregelen een afdoende antwoord zijn op de eurocrisis. Een gevolg hiervan is dat Europese beleggers massaal zijn gevlucht in relatief veilig geachte Nederlandse en Duitse staatsleningen, hetgeen heeft geleid tot een sterke daling van de rente. De rekenrente van het fonds bedraagt per eind september 2,7%, terwijl eind juni nog met 3,8% werd gerekend. Een daling van de rente heeft grote gevolgen voor het fonds, immers hoe lager de rente hoe meer gereserveerd moet worden voor de toekomstige pensioenverplichtingen. Hoewel SPEO een deel van het renterisico heeft afgedekt (ongeveer 60%) heeft een daling van de rente per saldo een negatief effect op de dekkingsgraad van ongeveer 6%.
- Daling van de beurzen: de beurzen zijn gedurende het derde kwartaal met gemiddeld 17% gedaald. Dit is met name een gevolg van twijfel over de economische ontwikkeling en de gevolgen van de schuldencrisis voor de reële economie. SPEO belegt ongeveer 30% van haar vermogen in aandelen. De daling van de beurzen heeft daarom een negatief effect op de dekkingsgraad van ca 5%.
Heeft dit gevolgen voor het beleggingsbeleid?
SPEO heeft een relatief defensief beleggingsbeleid. Dat betekent dat een relatief groot deel van het vermogen (65%) wordt belegd in vastrentende waarden, waarvan het merendeel in Duitse, Nederlandse en Franse staatsleningen. SPEO heeft geen staatsleningen in portefeuille uit de perifere eurolanden (Griekenland, Italië, Spanje) die op het ogenblik zo sterk onder druk staan.
Verder heeft SPEO een relatief hoge mate van rentedekking, zodat de gevolgen van een dalende rente wat beter worden opgevangen. Dit defensieve beleid leidt ertoe dat de dekkingsgraad van SPEO in geval van economische tegenwind wat minder hard zal dalen. Daar staat tegenover dat SPEO ook minder snel herstelt op het moment dat de economie aantrekt. SPEO heeft besloten om vast te houden aan het huidige beleggingsbeleid. Uiteraard is de volatiliteit van de financiële markten wel een reden om de beleggingsportefeuille scherp in de gaten te houden.
Wat betekent dat voor het herstelplan?
SPEO heeft in 2009 een herstelplan opgesteld, dat is goedgekeurd door de Nederlandse Bank. In dit plan laat SPEO zien hoe het fonds in vijf jaar weer op de minimum vereiste dekkingsgraad van 105% uitkomt. Eens per jaar wordt het plan geëvalueerd en wordt opnieuw doorgerekend of het fonds nog op het schema ligt van het herstelplan. Volgens het herstelplan zou SPEO eind dit jaar uit moeten komen op een dekkingsgraad van 97%. Dat betekent dat SPEO op basis van de huidige dekkingsgraad fors achterloopt bij het herstelplan. Overigens geldt als maatstaf voor de jaarlijkse evaluatie de stand per 31 december. Als het fonds eind dit jaar achterloopt dan dienen aanvullende maatregelen genomen worden om weer terug op het herstelpad te komen.
Welke maatregelen kan SPEO nemen om weer voldoende te herstellen?
Mogelijke maatregelen zijn ondermeer (a) een verhoging van de pensioenpremie, (b) bijstorting door de werkgever, (c) het korten op de opbouw voor actieven, (d) korten op opgebouwde pensioenaanspraken of een combinatie van deze maatregelen. Nog onzeker is hoe de toezichthouder (DNB) om zal gaan met de huidige situatie, immers SPEO is niet het enige pensioenfonds met een forse onderdekking. SPEO is inmiddels in overleg getreden met de werkgever over de ontstane situatie. Afgesproken is dat in overleg met de werkgever gezocht zal worden naar een evenwichtige oplossing.
Is er kans dat SPEO moet korten?
Als de financiële situatie van het fonds eind dit jaar niet is verbeterd en er geen andere afspraken met de werkgever worden gemaakt, dan is de kans groot dat er gekort moet worden op de opgebouwde pensioenaanspraken en de reeds ingegane pensioenen. Het bestuur is in die situatie verplicht om begin 2012 een voorwaardelijke kortingsmaatregel te nemen. Of de kortingsmaatregel daadwerkelijk zal worden toegepast hangt sterk af van de ontwikkeling gedurende de rest van 2012. Als het fonds eind 2012 onvoldoende is hersteld, dan zal de kortingsmaatregel per 1 april 2013 daadwerkelijk doorgevoerd moeten worden.
Heeft het pensioenakkoord nog gevolgen voor de financiële positie van het fonds?
De sociale partners hebben in september 2011 overeenstemming bereikt over een nieuwe opzet van de pensioenen. In het akkoord zijn afspraken gemaakt een geleidelijke verhoging van de AOW-leeftijd en daarmee samenhangend de pensioenleeftijd. Verder zijn er afspraken gemaakt over de ontwikkeling van de pensioenpremies en de verdeling van risico’s tussen de verschillende belanghebbenden (actieve deelnemers, gepensioneerden en de werkgever).
De gevolgen van het pensioenakkoord zullen pas in de loop van 2012 duidelijk worden, naarmate de regelgeving verder wordt uitgewerkt. Ook is nog onduidelijk hoe omgegaan zal worden met reeds opgebouwde aanspraken. Naar verwachting heeft het pensioenakkoord daarom op korte termijn weinig gevolgen voor de financiële positie van het fonds. Fondsen met een ernstig dekkingstekort ontkomen daarom niet aan ingrijpende maatregelen.
Heeft u nog vragen?
Indien u vragen heeft naar aanleiding van het bovenstaande dan kunt u contact opnemen met Fokko Covers of Brigitte van Buuren, bereikbaar op nummer (020) 515 94 99. U kunt u vragen ook per e-mail richten aan info@speo.nl.
